Tư duy thiết kế sản phẩm Design Thinking

Design Thinking hay Tư duy thiết kế là một mô hình được tạo ra để giúp con người tìm ra giải pháp cho một vấn đề nào đó. Dùng nó để rà soát toàn diện vấn đề và giúp tư duy để tìm ra một giải pháp tối ưu.

Đây là một quy trình tuần tự gồm các bước nhằm đưa ra các giải pháp để giải quyết các vấn đề phức tạp, mập mờ hoặc không xác định.

Mặc dù tên gọi có từ “thiết kế” nhưng nó không phải là kỹ năng chỉ dành riêng cho những người làm thiết kế (designer) mà dành cho tất cả mọi người trong quá trình tìm kiếm giải pháp và có thể ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau.

Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ và phần mềm, tư duy thiết kế được ứng dụng rất phổ biến. Nó được coi là một quy trình khoa học, giúp tổng hợp ý tưởng từ nhiều người và tạo ra giải pháp tốt hơn, khoa học hơn và hướng đến người dùng.

Quy trình tư duy thiết kế

Thấu hiểu (Empathize)

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất, đòi hỏi chúng ta phải thực sự am hiểu sâu sắc khách hàng và người dùng của mình là ai. Để làm được điều này, cần phải gặp gỡ, phỏng vấn và quan sát khách hàng trong thực tế để hiểu họ đang gặp vấn đề gì và cách họ giải quyết vấn đề đó như thế nào, thay vì chỉ nghiên cứu lý thuyết hay internet.

Ví dụ, trong câu chuyện giúp người già di chuyển, nhóm đã đến gặp gỡ trực tiếp những người cao tuổi, phỏng vấn và quan sát họ di chuyển trên nhiều địa hình khác nhau.

Xác định vấn đề (Define)

Sau khi thấu hiểu khách hàng, bước này tập trung vào việc xác định đâu là vấn đề lớn nhất, khó khăn nhất mà khách hàng đang gặp phải để đưa ra giải pháp.

Trong ví dụ về người già, vấn đề được xác định không chỉ là đi lại mà là mong muốn kết nối với bạn bè để không sợ cô đơn.

Tìm ý tưởng (Ideate)

Khi đã xác định được vấn đề, nhóm sẽ tiến hành thảo luận nhóm (brainstorming) để đưa ra càng nhiều ý tưởng càng tốt để giải quyết vấn đề đó. Các ý tưởng có thể táo bạo hoặc đơn giản, và điều quan trọng là phải ghi nhận tất cả. Một điểm nhấn quan trọng là sau khi có ý tưởng, cần mang ý tưởng đó đến gặp chính khách hàng để lấy ý kiến phản hồi và nhận xét, giúp xác định ý tưởng nào thực sự phù hợp với họ từ góc nhìn của họ.

Ví dụ, ý tưởng kính thực tế ảo cho người già ban đầu có vẻ hay nhưng lại không phù hợp với khả năng tiếp cận công nghệ và tâm lý ngại học cái mới của họ.

Thiết kế mẫu (Prototype)

Sau khi chọn được ý tưởng tốt nhất, nhóm sẽ tạo ra một bản mẫu (mô hình thử nghiệm) đủ tốt để đưa ra thử nghiệm, thay vì áp dụng ngay lập tức. Mục đích là để kiểm tra ý tưởng sớm, điều chỉnh và hoàn thiện trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt hoặc triển khai rộng rãi. Bản mẫu có thể là một thiết kế giao diện phần mềm (MVP), một vật phẩm đơn giản, hoặc bất kỳ hình thức nào đủ để kiểm tra.

Kiểm tra (Test)

Bản mẫu sẽ được mang đi kiểm tra với người dùng thực tế để thu thập phản hồi. Quá trình này có tính lặp lại (iterate): nếu bản mẫu không phù hợp hoặc không giải quyết được vấn đề, nhóm sẽ quay lại bước tìm ý tưởng hoặc thiết kế mẫu khác cho đến khi sản phẩm thực sự làm hài lòng người dùng. Chỉ khi đó, sản phẩm mới được sản xuất hàng loạt hoặc triển khai thực tế.

Ứng dụng thực tế của Design thinking

Đối với doanh nghiệp

Trong Doanh nghiệp được ứng dụng nhiều nhất, linh hoạt và hiệu quả nhằm cải thiện quy trình làm việc, Nâng cao sự hài lòng của nhân viên, Phát triển sản phẩm mới…

Đối với cá nhân

Bằng cách áp dụng các giai đoạn của Design Thinking, bạn có thể tìm ra những giải pháp sáng tạo, phù hợp với nhu cầu của mình, và đạt được mục tiêu cá nhân một cách hiệu quả hơn.

Ví dụ: Trong việc cải thiện các mối quan hệ, bằng cách thấu hiểu nhu cầu và mong muốn của người khác, bạn có thể xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp hơn.

Đối với xã hội

Giúp giải quyết các vấn đề xã hội như Giáo dục, Y tế hay Cộng đồng… Ví dụ với Giáo dục, có thể sử dụng Design Thinking để tạo ra các phương pháp giảng dạy sáng tạo, phù hợp với nhu cầu của học sinh. Hoặc Bệnh viện và các tổ chức y tế sử dụng Design Thinking để cải thiện trải nghiệm của bệnh nhân, nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.

Đổi mới và Sáng tạo

Design Thinking có liên quan đến tư duy Đổi mới – Sáng tạo không? Chắc chắn là CÓ.

Đối với mỗi cá nhân, cả một đời người phải luôn bước về phía trước, nên sẽ giống như con thuyền chèo ngược dòng nước, không tiến ắt lùi.

Đối với Doanh nghiệp, đổi mới – sáng tạo là yếu tố then chốt để phát triển. Câu chuyện thất bại kinh điển của Kodak, Nokia… là nổi tiếng nhất nhưng trong thực tế có biết bao nhiêu câu chuyện của các doanh nghiệp khác.

Không có sản phẩm nào tự bán mãi mãi. Khách hàng chỉ trung thành với Doanh nghiệp biết lắng nghe và đổi mới.

Nokia quá nhiều nút bấm nên Apple ra đời với màn hình cảm ứng đa điểm!